Kwetsbare naaktheid in woord en beeld
Waar denken de meeste mensen spontaan aan bij een boek vol naakte mensen? Pornografie, erotische boekjes en tijdschriften? Het kan ook anders: in het boek ‘Vlees is het mooiste’ worden naaktfoto’s afgewisseld met hoogstaande literatuur in de vorm van diverse gedichten die betrekking hebben op het (naakte) lichaam. De innemende en kwetsbare naaktfoto’s zijn van fotografe Elisabeth Broekaert. De 100 gedichten werden zorgvuldig geselecteerd door dichter en schrijver Bart Moeyaert.
De foto’s zijn geen pornografische momentopnames met beeldschone bimbo’s en bronstige binken, maar geven de doorsnee mensen weer in hun natuurlijke omgeving, zowel in woord als in beeld. In het boek hebben zo’n zestig personen zich vrijwillig laten vastleggen op de gevoelige plaat. De figuranten zijn van alle kaliber: mannelijk, vrouwelijk, van superdik tot graatmager, rond en hoekig, goedgevormd of uitgezakt.
Allen hebben ze gemeenschappelijk dat ze bewust poseren met hun lichaam, hun lichaam als het ware tentoon stellen en dit doen in de vertrouwde sfeer van hun eigen woonplaats. Ze kunnen in hun woonkamer staan, op de traphal, in de tuin of in de keuken. Deze verzachtende omstandigheden van de huiselijke sfeer geven de foto’s een heel bijzonder karakter. Bij het zien van de foto’s springt het contrast tussen de weergave van de personen en het decor waarin ze werden gefotografeerd onmiddellijk in het oog: de naakte mensen versus het aangeklede decor.
In ‘Vlees is het mooiste’ hebben de naaktfoto’s een dubbele functie: ze onthullen en verhullen bepaalde dingen. Ook de toepasselijke gedichten in het boek delen deze tweevoudige eigenschap. Op vraag van Elisabeth Broekaert heeft Bart Moeyaert een honderdtal gedichten onder de loep genomen. De uiteindelijke selectie sensuele en tedere gedichten die in het boek te bewonderen zijn, zijn van verschillende hoogstaande Vlaamse, maar ook buitenlandse dichters. Zo hebben we gedichten van o.a. Herman de Coninck, Hugo Claus, Paul Snoeck, Gerrit Komrij, Joke van Leeuwen, Ramsey Nasr, Benno Barnard, Erwin Mortier en Bart Moeyaert zelve gespot.
Het onderwerp van alle gedichten is gebaseerd op het menselijk lichaam en/of de gewaarwordingen ervan. Zo gaan de heel uiteenlopende en passende gedichten bijvoorbeeld over de verschillende processen van het leven: geboorte, opgroeien (tot volwassenheid), seksualiteit maar ook over het ouder worden en de lichamelijke aftakeling. Soms wordt er in figuurlijke zin over ‘vlees’ geschreven, zoals intimiteit en erotiek, maar ook de letterlijke betekenis van het lichaam, de beschrijving van de anatomie of de zintuiglijkheid bijvoorbeeld, komt aan bod.
De zinspeling van de verschillende gedichten op de foto’s is een waar genot voor het oog. Zoals Bart Moeyaert vertelt in de inleiding van het boek kunnen we als lezer een verschillende benadering hanteren om het boek door te nemen. Enerzijds kunnen we het als een zinnenstrelend en bij tijden confronterend fotoboek beschouwen, anderzijds maken de onvergetelijke en heel toepasselijke gedichten een literaire beleving van het fotoboek. De gevarieerdheid van zowel de foto’s als de poëzie maken van dit boek een echt hebbeding. Het is geen boek om in één keer uit te lezen, het is meer een boek dat je bij tijd en stond eens vast neemt en waar je op je gemak in bladert. Mocht je nu al op zoek zijn naar een ideaal en origineel geschenk voor onder de kerstboom, dan raden we je ‘Vlees is het mooiste’ zeer zeker aan.
Erwin Tommissen
Els Hesemans
