Licht en luchtig leesplezier
Als je geboren wordt in een bekende schrijversfamilie en een eerste roman op de lezersmarkt brengt, kan je er prat op gaan dat de media de roman met argusogen zullen lezen en hem bijzonder kritisch zullen bespreken. Dit is ook het geval met ‘De boot en het meisje’, de debuutroman van Jonathan van het Reve. Jonathan, achterneef van – jawel – Gerard Reve en kleinzoon van Karel van het Reve, had aanvankelijk geen literaire ambities maar schreef gewoon een pak verhaaltjes totdat uitgeverij Nijgh & Van Ditmar hem aanspoorde om er een boek van te maken.
Het werd uiteindelijk een chronologisch vertelde novelle van 120 pagina’s met als thema de desillusie in het leven of ‘de aanloop naar een wanhoopsdaad’ zoals dat zo mooi heet op de achterflap. De gebeurtenissen in het flinterdunne boekje worden verteld in zes hoofdstukken met aanduidingen van ‘dinsdag’ tot ‘zondag’. Zoals in elke novelle is er nauwelijks karakterontwikkeling van de personages te bespeuren. Toch weet van het Reve geestige dialogen te voorschijn te toveren en zijn er af en toe verrassende wendingen en leuke observaties op te merken in dit licht verteerbaar boekje.
Het personage waar alles om draait is de 24-jarige Leo, een leeftijdsgenoot van de auteur zelf. Hij heeft twee grote liefdes in zijn leven: een boot en Rosa. Rosa is al acht jaar zijn beste vriendin. Hoewel hij stiekem al een hele tijd verliefd op haar is, hebben ze in werkelijkheid louter een broer-zusrelatie. Verder is er ook nog zijn voornaamste vakantiebezigheid: de boot die Leo heeft gekocht en die hij wil omtoveren tot zijn toekomstige woonplaats. Het enige dat hij nog moet doen is deze van Lauwersoog, waar de boot ligt aangemeerd, naar Amsterdam varen.
Je zou deze novelle kunnen lezen als het verhaal van een jongen die zich benauwd voelt in het Amsterdamse jongerenmilieu en die samen met zijn vriendin en zijn zeilboot de verstikking wil ontvluchten. ‘Een kleine aanklacht tegen de lamlendigheid van een bevoorrechte generatie.’ Zo omschrijft het Nederlandse opinietijdschrift HP/De Tijd de debuutroman van Jonathan van het Reve. Dit doet ons vaagweg denken aan Gerard Reve, maar zijn er verder nog overeenkomsten met ‘De avonden’? Je zou een vage overeenkomst kunnen zien in het tijdsbeeld – er is een beperkte tijdspanne van enkele dagen – maar verder dan dat gaat de vergelijking niet.
De grappig vertelde scènes en de vlotte leesbaarheid maken deze novelle tot een echte aanrader om mee op vakantie te nemen. ‘De boot en het meisje’ is verre van hoogstaande literatuur, maar kan wél omschreven worden als een licht en verteerbaar boekje dat gemakkelijk leest en dit bij voorkeur op een terrasje met een zomers temperatuurtje.
De vraag blijft echter of de novelle ‘De boot en het meisje’ ook in de boekhandel was geraakt als Jonathan niet van het Reve had geheten. De tijd zal verder uitwijzen of zijn achternaam een zegen of een vloek blijkt te zijn. We geven hem alleszins het voordeel van de twijfel en zijn benieuwd naar het verdere werk van deze telg uit het geslacht Reve.
Erwin Tommissen
Els Hesemans
