Grandioze gekte

Met haar debuutroman ‘Slaap’ raakte Annelies Verbeke een gevoelige snaar bij het grote publiek en het verzamelde recensentengild. Opvolger ‘Reus’ riep eerder gemengde gevoelens op, maar met de verbluffende verhalenbundel ‘Groener gras’ overtreft de jonge Vlaamse schrijfster zelfs de stoutste verwachtingen.

Annelies Verbeke steekt met de vijftien kortverhalen in ‘Groener gras’ gedurfd haar nek uit, want het kortverhaal wordt nog steeds een beetje stiefmoederlijk behandeld binnen de Nederlandstalige literatuurwereld. Joost Zwagerman haalde het genre even uit de vergeethoek met zijn prachtige bloemlezing ‘De Nederlandse en Vlaamse literatuur vanaf 1880 in 250 verhalen’, maar voor het overige is het in onze contreien op kortverhaalgebied huilen met de pet op. Toch is Annelies Verbeke een verknochte liefhebster en beoefenaarster van het korte verhaal, in de geest van een uitspraak die de Japanse cultschrijver Haruki Murakami ooit over het korte genre deed: ‘Writing novels is a challenge, writing short stories a joy’. Dat Annelies Verbeke meer dan beslagen is in het schrijven op de korte ruimte werd trouwens al bewezen door het feit dat haar verhaal ‘Etiennes poging’ – dat ook in deze verhalenbundel is opgenomen – de roemrijke bloemlezing van Joost Zwagerman mocht afsluiten.

In de proloog van ‘Groener gras’ zet Annelies Verbeke meteen al de toon voor het vervolg van haar verhalenbundel: ‘Het gras doet zijn zin. Enkel een schaduw en een sterfdag resten de mensjes. Soms wordt er geduldig gevonden. Soms verloren in een golf. Niemand wint het. Niemand wint.’ Naar goede gewoonte voert de schrijfster in haar verhalen weer enkele aandoenlijke weirdo’s op. Vreemde vogels die zich in de schemerzone tussen winnen en verliezen begeven, maar die desondanks toch altijd behept zijn met diepmenselijke trekjes.

Annelies Verbeke laat haar wereldvreemde personages bovendien de meest onwaarschijnlijke gebeurtenissen beleven. Dat ze ooit nog een opleiding scenarioschrijven heeft gevolgd, is duidelijk voelbaar in haar korte verhalen die je constant op het verkeerde been zetten en die nooit eindigen zoals je verwacht. In combinatie met Verbekes ironische humor levert dit verhaalwendingen op die soms tragisch en wreed zijn, maar die vooral steeds onwaarschijnlijk fascinerend zijn waardoor je als lezer constant geboeid op het puntje van je stoel blijft zitten.

Het wemelt in ‘Groener gras’ van de bizarre personages die na het lezen nog dagenlang door je hoofd blijven spoken. De zwijgzame vrouw Lola die een hechte vriendschapsband opbouwt met een os, de afgunstige Laetitia Blommaert die het liefdesgeluk van een dwergenechtpaar om zeep helpt, de culinaire criticus Herman Regenboog die zijn smaakzin verliest en wraak neemt omdat zijn avances worden afgewezen, Guy en Gilaine wiens huwelijk enkel nog gered wordt door hun hond Waldo, enzovoort. De creaturen van Annelies Verbeke worstelen niet alleen met de dunne grens tussen winst en verlies, ze kunnen stuk voor stuk ook niet ongegeneerd gelukkig zijn en gooien hun levensloop door hun ontluisterende daden telkens weer overhoop.

Met ‘Groener gras’ treedt Annelies Verbeke met glans terug op het voorplan van de Nederlandstalige letteren en brengt ze het ten onrechte onderschatte genre van het kortverhaal weer volop onder de aandacht. De vijftien ontwapenende kortverhalen in deze filmisch geschreven verhalenbundel leveren een bedwelmende leeservaring op die je nog lang zal bijblijven.

© Erwin Tommissen

Oorspronkelijk gepubliceerd op CuttingEdge.be

Multimedia:

• Boudewijn van der Lecq van uitgeverij De Geus promoot de verhalenbundel ‘Groener gras’ van Annelies Verbeke:

• Het radioboek ‘Het bestaat’ van Annelies Verbeke