Meer een opgave dan een overgave

Na het succes van Arthur Japins eerste kaskraker – de met de Librisprijs bekroonde roman ‘Een schitterend gebrek’ – gaat sinds kort in Nederland zijn nieuwste ‘De overgave’ als warme broodjes over de toonbank. Of het in België ook zo’n vaart zal lopen, valt nog af te wachten. Zijn nieuwe telg is een historisch verhaal dat gebaseerd is op waargebeurde feiten waarin hoop, wraak en nietsontziende liefde centraal staan.

‘De overgave’ speelt zich af in het wilde Westen van de Verenigde Staten. Tijdens de Amerikaanse kolonisatie van de 19de eeuw settelt de familie Parker zich in Texas met als missie de indianen te gaan bekeren om hen op die manier ‘beschaving bij te brengen’. Op de plaats waar ze hadden gehoopt geluk en voorspoed te vinden, slaat het noodlot toe. Hun pad wordt gekruist door een groep van de wreedaardigste indianen: de Comanche. Hoofdpersonage Sally ‘Granny’ Parker ziet haar man voor haar ogen gescalpeerd worden, wordt zelf verkracht en een aantal van haar dierbare kleinkinderen worden ontvoerd. Die bewuste dag is een keerpunt dat het verdere verloop van haar leven bepaalt. Sindsdien is haar enige doel: haar ontvoerde kleinkinderen terugvinden. Enkele decennia later wordt Granny Parker geconfronteerd met de zoon van haar ontvoerde kleinkind, Quanah. Hij blijkt de aanvoerder te zijn van de Comanche-indianen, precies de stam die Granny jarenlang heeft gehaat en waartegen ze een zware wrok koesterde. Uiteindelijk heeft ze teruggekregen wat ze liefheeft, maar dan als datgene wat ze al die jaren intens heeft gehaat: een indiaan. Dit innerlijke conflict vormt de rode draad door de roman.

Tegen de achtergrond van het verhaal tekent de geschiedenis van de Verenigde Staten van de 19de eeuw zich af. Ter verduidelijking van de historische gebeurtenissen heeft Japin een stamboom, een tijdslijn en een kaart opgenomen in ‘De overgave’. De oorlog met Mexico, de Amerikaanse burgeroorlog en de rivaliteit met de indianen komen aan bod. Deze tweestrijd loopt parallel met de gevoelens die Granny Parker door de jaren heen koestert. Toegegeven: een spitsvondige vondst (?) van Japin.

Japin laat Granny Parker haar verhaal vertellen in eenvoudige, kort afgemeten zinnen. Woordkeuze en zinsstructuur zijn dus niet moeilijk en volledig aangepast aan het personage van Granny Parker, maar toch kan deze schrijfstijl ons niet helemaal bekoren.

Wie details verwacht van de brutale afslachtingen komt bedrogen uit. Japin heeft er namelijk bewust voor gekozen deze gruweldaden niet publiek te maken. Het gebrek eraan werkt niet storend, aangezien de roman de nadruk legt op de emotionele conflicten van Granny Parker.

Toch ontbreekt er een soort van leesgrage spanning. De roman zet bijvoorbeeld niet aan om, na een sanitaire stop, in één ruk verder te lezen tot het bittere eind. Het boek staat mooi in je boekenrek, maar het lezen is enkel voor trouwe Japinfans weggelegd. Alle anderen zullen het zeker niet beschouwen als een must-have. We kunnen je verzekeren dat je je niet snel vrijwillig zal overgeven aan de ‘De overgave’. Het boek uitlezen was voor ons alleszins meer een opgave dan een overgave.

© Els Hesemans

Oorspronkelijk gepubliceerd op CuttingEdge.be