Alle Menschen werden Brüder?

‘Grote Europese roman’ is het negende boek van Koen Peeters en meteen ook het meest ambitieuze. In navolging van Amerikaanse literaire grootheden als Tom Wolfe en Jonathan Franzen, wil Peeters met deze roman de continentale tegenhanger van de Great American Novel schrijven. Deze ‘Grote Europese roman’ moet naar eigen zeggen ‘groots en episch de geschiedenis van de Europese mensheid samenvatten, maar dan vanuit het kleine perspectief van mensen die werken of leven  in Brussel’.

Voor de opbouw van zijn roman speelt Koen Peeters leentjebuur bij ‘Il sistema periodico’ van Primo Levi, waarin de Joods-Italiaanse schrijver elk hoofdstuk van zijn boek vernoemt naar een element uit het periodiek systeem. Peeters past hetzelfde trucje toe door elk hoofdstuk van zijn ‘Grote Europese roman’ de naam te geven van een Europese hoofdstad. Op die manier vormt elke stad als het ware ‘een chemisch element in een vernuftig Brussels systeem’.

De gids van dienst doorheen de Europese cenakels is Robin, een beloftevolle medewerker van zakenman Theo Marchand. Door de nakende komst van de euro en de internationalisering voelt Marchand de dreiging van inkrimpingen en sluitingen als een zwaard van Damocles boven zijn handel in relatieartikelen hangen. Om tijdig te kunnen anticiperen op dit nakende gevaar stuurt hij de ambitieuze Robin op pad. Gewapend met een onbevangen blik trekt deze doorheen de Europese bolwerken om het nieuwe Europa in kaart te brengen en een succesvolle marketingstrategie te ontwikkelen die de concurrentie uit de markt moet spelen.

Tijdens zijn tocht doorheen de wereld van marketing en relatiegeschenken merkt Robin al snel dat hij er nooit in slaagt om echt contact te leggen met andere mensen. Het ambtelijke niveau van Europa is een kille wereld waarin de deelnemers perfect onderling inwisselbaar zijn en waar er geen plaats is voor echte emoties. Hij is dan ook een koele minnaar van Europa: ‘Europa is vooral de gedachte van wat het zou kunnen zijn, min de gebreken die het toegedicht wordt. Het is ongeveer niets. Een fijne vergissing. Het zijn correcties, lauw en ingewikkeld. Het is hooguit die grillige vlek op de landkaart, één van de vele.’

Toch doet Robin ook verbluffende ontdekkingen, die hij allemaal noteert in zijn Moleskineschriftje: ontmoetingen, woorden, gesprekken, atmosferen… Samen vormen ze als het ware de stukjes van de wonderlijke puzzel die de ‘Grote Europese roman’ is. Dit is geen boek over de harde Europese zakenwereld, maar een mild ironisch panorama van de kleine mensen die de Europese droom dagdagelijks waarmaken. De ‘Grote Europese roman’ is daardoor tegelijkertijd ook gewoon een ‘klein Brussels boekske’ waarin Koen Peeters, vertrekkend vanuit de inwoners van de Belgische hoofdstad, op zoek gaat naar de weemoedige ziel van het Oude Continent. De ziel die huist in de harten van mensen die – de Negende Symfonie van Beethoven indachtig – allemaal met vallen en opstaan broeders worden en uiteindelijk met de onontkoombare zinloosheid van het bestaan worden geconfronteerd.

Met dit melancholisch verhaal is Koen Peeters er met brio in geslaagd om zijn uitgangspunt – de Europese tijdsgeest te vatten via het leven van gewone mensen – in de praktijk om te zetten. De ‘Grote Europese roman’ is een machtige totaalroman vol scherpe analyses en treffende beelden, een begeesterend boek dat na het dichtklappen nog dagenlang door je hoofd blijft spoken. Dit is het werk van een Grote Vlaamse Schrijver op het toppunt van zijn kunnen.

© Erwin Tommissen

Oorspronkelijk gepubliceerd op CuttingEdge.be

Multimedia:

Kort filmpje van Boek.be over ‘Grote Europese roman’ van Koen Peeters, naar aanleiding van de literaire lente 2007